Alman Eğitim Sistemine Genel Bakış

Alman eğitim sistemini standart kalıplarla tanımlamak mümkün değildir. Çünkü dersler, ders planları, diplomalar ve okul türleri konusunda düzenleme yetki ve sorumluluğu her eyaletin bünyesindeki Eğitim Bakanlığındadır. Dolayısı ile 16 farklı Eğitim Bakanlığı bahsedilen konularda farklı uygulamalar sergileyebilmektedir.

Merkezi bir yapı görünümü vermese de eğitim sistemi bütün eyaletlerde birbirine çok benzer. Farklılıklar genel olarak müfredat ve akademik takvim gibi düzenlemelerde ortaya çıkmaktadır. 

Almanya genelinde her çocuk 6. yaş gününden itibaren takip eden yeni eğitim öğretim yılında okula başlamak zorundadır. Eğer bu yaşta belirli bir sağlık probleminden dolayı okula uygun olmadığına dair bir rapor varsa, bu zorunluluk 1 sene uzatılabilir.

2009’da Almanya, BM Engelli Hakları Sözleşmesi’ni onayladı. Bu uluslararası anlaşmanın 24. Maddesi gereğince, sözleşmeye taraf devletleri kapsayıcı bir eğitim sistemini garanti etmekle yükümlü kılmaktadır. Bu bağlamda okullarda engelli ve engelsiz ayrımı yapılmaksızın çocukların birlikte okutulması gerekmektedir. Engel durumuna göre okul içerisinde gerekli donanımı okul sağlamak zorundadır. Özel bir ekipman yada tadilat gerektiren bir durum varsa (özellikle de zaman alacak durumlarda) önceden okul yönetimine bildirmeli ve eğitim öğretim döneminden önce tamamlanabilmesi için bu zamanı gözönüne almalısınız.

Her okulda öğrencilerin ders süreçleri ile ilgili olarak veliler de etkin rol oynar. Yılda birkaç kez veli toplantısı (Elternabend) yapılır. Bu toplantılarda veliler öğretmenlerden önemli bilgiler alır ve onlarla tanışma fırsatı bulur. Onun dışında da bir öğretmenden randevu alıp baş başa görüşebilirsiniz. Buna veli görüşmesi (Elterngespräch) adı verilir. Genellikle okulda sorun çıktığında gerçekleşir. Bunun dışında öğretmen de çocukların durumu hakkında velileri bilgilendirmek için hemen hemen her dönem veliler ile özel olarak görüşür.  

Birçok okulda Hristiyanlık dininin anlatıldığı dersler (Religionsunterricht) bulunmaktadır. Ama din dersine katılmak zorunlu değildir. Bu husus önceden velilerler görüşülerek tercihleri sorulur. Alternatif olarak ahlâk(Ethik) dersi mevcuttur.  Bazı okullarda başka dinlerde (örneğin İslam veya Musevilik) dersleri de verilmektedir. Din dersi alınmak isteniyorsa din türü de bu şekilde belirtilebilir.

Almanya genelinde 3 ila 6 yaşındaki çocukların % 90’ından fazlası Kindergarten yani kreşe giderler.

5.yaşında okul öncesi hazırlık için Kindergarten yerine Vorklasse‘ye de gitmesi mümkündür.

Çocuklar ilk olarak dört yıl Grundschule yani ilkokula  devam ederler. Dördüncü sınıfta, eğitimlerine nasıl devam edecekleri konusunda karar verilir. Bu konudaki genel uygulama göre 3. sınıf ve 4. sınıfın notları ve öğretmenin kanaatine göre öğretmen bir tavsiye raporu (Empfehlungsschreiben) hazırlar ve bunu veliler ile birebir görüşerek paylaşır. 

Almanya’da genel düşünce öğretmenlerin bu tavsiyesine uyulması gerektiği yönündedir. Ailelerin önemli bir kısmı çocuklarının durumlarını öğretmenlerin daha iyi bildiğini ve kapasitesine göre yönlendirildiğini düşünüyor. Bunun istisnaları da azımsanamayacak kadar çoktur. Birçok yerde göçmen çocuklarının çoğunlukla Gymnasium’a yönlendirilmediğine dair bir kanaat de mevcuttur. Aileler isterse öğretmen raporuna rağmen başka okullara da çocuklarının kaydını yaptırabilirler. 

İlkokulun ardından gelen okullar; Hauptschule, Realschule, Gymnasium ve Gesamtschule adı verilen okullara ayrılmıştır.

Gymnasium okuyan bir öğrenci 12. ve 13. Sınıfını bitirdikten sonra alacağı diploma ile bir yüksekokul veya üniversite de okuma hakkı kazanır. Gymnasium’lar bu özellikleri ve eğitim kalitesi sebebiyle biraz daha yorucu olmakla birlikte, diğer okul türlerinden daha fazla tercih edilir. Eğitim kalitesi diğerlerine oranla çok daha iyi düzeydedir.

Burada 12. ve 13. sınıfın bitimi şeklinde belirtilen diplomaların farkı şudur. Birincisi, meslek yüksek okuluna devam hakkını sağlayan, 12. sınıftan sonra alınan diplomadır. Bununla bir meslek yüksek okuluna devam edilebilir. İkincisi ise, 13. sınıftan sonra alınan diplomadır (Abitur). Bununla da üniversiteye devam edebilir. 12.sınıf diploması alan birçok öğrenci, üniversite öğreniminden önce bir iş yerinde meslek eğitimi yaparak daha sonra üniversite eğitimine, ya da son zamanlarda giderek yaygınlaşan dual üniversite eğitimine başlayabilir. (Hem meslek hem de üniversite eğitiminin bir firma bünyesinde birlikte yapılması). Gymnasium mezuniyeti (Abitur) tüm üniversitelerin kapısını açmaktadır; ayrıca giriş sınavına gerek yoktur.

Abitur diploması yalnızca Almanya’da değil aynı zamanda birçok Avrupa ülkesi ve ABD’de de geçerli olup bu ülkelerde de üniversiteye kayıt imkanı sağlıyor. Abitur diploması almak isteyen öğrenciler yazılı ve sözlü olmak üzere iki farklı sınava girerler. Yazılı sınavda öğrenci; matematik, İngilizce , Almanca ve öğrencinin kendi seçtiği bir fen dersinden sorumlu tutulur. Sözlü sınav ise sadece öğrencinin yine kendi seçtiği bir diğer fen dersinden oluşur. Öğrenci isterse bir ek dersten daha sözlü sınava girebilir. 12. sınıfta girilen ön Abitur sınavı ile 11 ve 12. sınıf ders notları da Abitur diploma notunu etkiler.

Realschule 6 yıl sürer ve burada 10. Sınıfını bitiren öğrenci “Realschulabschluss” adı verilen diploma ile meslek eğitimine de başlayabilir, okumaya da devam edebilir. Realschule‘yi bitiren öğrenciler için pek çok seçenek bulunmaktadır. İsteyen öğrenci eğitime devam ederken isteyen de iş hayatına atılabilir. 10. sınıfı başarıyla tamamlayan ve ikinci bir yabancı dile sahip öğrenciler Gymnasium türü okulların ikinci kademesi olan “Gymnasium 

Oberstufe”ye başlayabilir. Gymnasium‘da başarısız olan öğrenciler ise Realschule‘ye nakledilir. 

Görüldüğü üzere Realschule içerisinde de başarı derecesine göre sonuç değişmektedir. Bunun dışında öğrenciler isterlerse meslek liselerine, ticaret liselerine veya diğer meslek okullarına da başlayabilir. Daha fazla eğitim görmek istemeyenler ise çalışmaya başlayabilir. Realschule mezunları daha çok büro, banka, devlet dairesi, belediye, sağlık sigortası işleri ve sanayi gibi alanlarda çalışmayı tercih etmektedirler.

Hauptschule adı verilen ortaöğretim (bir diğer adı da Mittelschule’dir) eğitimi 5 yıl sürer ve 9. sınıftan sonra alınan diplomayla sona erer.  Buralardan ortaöğretim diploması (Hauptschulabschluss) veya mesleki ortaöğretim diploması (qualifizierender Hauptschulabschluss) alınır. Burada atölye veya teknik resim gibi uygulamaya dönük dersler de görülür.

Genel olarak ifade edilmeye çalışılan hususları tek bir tabloda görmek ve okullar arası geçişleri daha detaylı incelemek için aşağıdaki linkten faydalanabilirsiniz. 

Bir Cevap Yazın